PHẠM CÔNG THIỆN

 

                    Nha Trang tháng 6 năm 1963 
                                   Huy
Suốt đời tôi chắc chắn không bao giờ tôi quên được đôi mắt ước lệ của một nàng ca sĩ mà chúng mình đã nhìn thấy vào một đêm mưa tầm tã trong một phòng trà mờ tối ở Saigon.
Viết những dòng chữ này vào năm đúng 22 tuổi bây giờ có lẽ tôi lạnh lùng hơn không còn ai khóc khả dĩ làm tôi rung động như thuở 22 tuổi.
Thương xót đau khổ với Mitleiden tôi phải tiêu diệt tất cả mọi đau khổ với. Sự cám dỗ cuối cùng của Zarathustra là "đau khổ với" hay nói khác đi "lòng thương hại thương xót trắc ẩn". Chữ Pháp "pitié" không thể diễn tả được ý nghĩa của chữ Đức "Mitleid".

Hình ảnh đau buồn lặng lẽ ấy đã ám ảnh tôi suốt những đêm dài âm u ở vùng biển xanh.
Tôi vẫn không quên được một tối cùng ngồi với Huy nơi một quán rượu bên bờ sông Saigon. Đêm ấy trời làm mưa trời làm gió... Mưa phủ kín hết những chiếc tàu. Mưa phủ kín hết những hoài vọng triền miên của tuổi trẻ. Tôi nhìn những chiếc lá ướt mưa tôi nhìn lên đôi mắt của Huy và tôi thấy đôi mắt đó thật xa xăm thật y buồn... Trong đêm tối tôt chợt nghe rõ âm vang đâu đó giọng hát ru khuya của những nàng ca sĩ yếu gầy. Rồi tôi thấy những con đường Sài Gòn phủ đầy lá vàng. Rồi tôi thấy tuổi trẻ chạy trốn và những con sông chảy âm thầm về biển...
Tôi đã từ bỏ sông Sài Gòn để trở về biển tôi về đây sống biệt lập trên một đồi cao. Những đêm khuya nằm nghe gió đìu hiu và tiếng sóng vỗ xa tôi bỗng nhớ lại những ngày vui của chúng mình ở Sài Gòn.
Ôi! Những ngày vui ấy qua mau quá. Qua mau như khói thuốc. Qua mau như nắng quái chiều hôm. Qua mau như tuổi trẻ chúng mình. Và tất cả chỉ còn là kỷ niệm sẽ làm ta đau khổ. Nước mắt sẽ tuôn chảy và tuổi trẻ gục mặt buồn...
Tuổi trẻ gục mặt buồn như bức tượng gục đầu của Rodin. Kiên nhẫn kiên nhẫn âm u. Tuổi trẻ Rilke gặp Rodin và hỏi: "Phải sống như thế nào?". Rodin trả lời: "Làm việc". Không phải làm việc như tên nô lệ mà phải làm việc với tiếng hát của con chim họa mi.
Có thể người ta sẽ bảo chúng mình là những kẻ sướt mướt. Những kẻ chạy trốn những kẻ thua cuộc và đầu hàng trước cuộc đời. Và chúng ta chỉ biết trả lời bằng nụ cười câm lặng hay một tia nhìn chứa chan. Rồi chúng ta lạy trời cho mưa rơi thật nhiều. Ừ mưa rơi đi rơi nữa đi! Mưa hãy rơi thật nhiều vì trần gian này khô cạn quá rồi. Đất đã cằn và lòng người đã biến thành sỏi đá...
Thực ra tiếng hát đã ngừng lại trong tim chúng ta phải không Huy? Đôi mắt bất động. Tuổi trẻ đã quên hát. Tuổi trẻ đã câm. Bởi vì chúng ta đã già trước tuổi... Tôi tưởng tượng những người phu ca hát trên một bến tàu. Tôi hình dung những trẻ nhỏ nô đùa bên xóm vắng. Tôi mường tượng tiếng chim hót ban mai. Và thấy đó là những hình ảnh tốt đẹp cuối cùng của cuộc đời...
Những tối sống thê lê ở Sài Gòn chúng mình đã đi lang thang trên những phố buồn để rồi cuối cùng tụ về những hộp đêm gục đầu nghe tiếng hát bên ngoài gục đầu đón tiếng hát bên ngoài vì chúng mình đã mất hết tiếng hát bên trong và chim non đã thôi hót trong lòng tuổi trẻ.
Một tối giữa tiếng hát não nùng của một nàng ca sĩ bơ vơ Huy đã than thở cùng tôi : "Rồi đây đời mình sẽ đi đến đâu?"
"Ai đến đâu? Đi về đâu?". Hình như Napoléon đã nói một câu đại loại: "Kẻ đi xa nhất là kẻ không biết mình đi đâu."
"Một ngày kia sẽ chết tàn lụi trong một xó xỉnh nào đó không ai hay biết..." Tôi ngậm ngùi trước lời than thở của Huy và chỉ biết nắm tay Huy mỉm cười; bởi vì đối với tôi lúc nào tôi cũng chỉ mong mình sẽ không đi đến đâu cả và suốt đời tôi chỉ mong được chết trong một xó xỉnh nào đó và chẳng cần ai hay biết hết. Cả đời tôi tôi chỉ mong được như vậy.
Người ta sống đều cần phải đi về một nơi nhất định. Riêng tôi thì chẳng cần về đâu cả. Và tôi mong Huy sẽ có ý muốn như tôi.
Lúc nào tôi chết tôi chỉ muốn được người ta vùi thây tôi xuống bùn và tôi muốn mọi người sẽ quên tôi đi như quên một con chó lạc đường. Chỉ có thế thôi... Huy ạ...
"Con chó lạc đường con chó lạc chủ"
Khổng Tử tự nói rằng mình giống "con chó mất chủ". Năm 22 tuổi kẻ thù không đội trời chung của tôi là Khổng Tử. Bây giờ gần ba mươi tuổi tôi mới thấy thấm thía rằng Khổng Tử đáng là ông cố ngoại của tôi.

Nhớ Huy tôi nhớ đến đôi mắt xa xôi của Huy. Tôi nhớ đến những viên thuốc ngủ của Huy và tôi nhớ đến những đêm Huy ngồi nhìn mông lung xuống dòng sông. Lần sau gặp lại Huy tôi cũng nghe Huy than thở như những lần trước.
Trước kia tôi thường nghĩ như Huy. Nhưng bây giờ tôi không còn nghĩ thế nữa. Tôi không còn than thở. Tôi không còn đau khổ. Bây giờ tôi là kẻ sung sướng nhất trần gian. Tôi cười cả khi tôi đang ngủ. Tôi không còn tiếc thương dĩ vãng. Con người hạnh phúc nhất là con người tuyệt vọng.
Tuyệt vọng và hy vọng như hai quả cân đi lên và đi xuống. Tất cả sự đi lên đều là "anh hùng rơm". Dám đi xuống xuống xuống tận đáy. Hố thẳm.
Tôi là con người ấy. Bởi vì Huy còn hy vọng nên Huy còn đau khổ. Trái lại tôi hết hy vọng nên tôi mới sung sướng. Còn hy vọng nghĩa là còn nghĩ đến ngày mai nghĩa là đã quên ngày hôm nay. Huy đau khổ vì Huy đã quên ngày hôm nay vì Huy đã trông chờ ngày mai. Mà ngày mai sẽ không bao giờ đến vì ngày mai cũng sẽ chỉ là ngày hôm nay...
"Ôi những ngày vui qua mau!" Huy thường nói với bạn bè như vậy. Huy đã buồn khổ vì những ngày vui trôi đi nhanh quá. Tôi lại khác Huy tôi hoàn toàn sung sướng khi thấy những ngày vui bỏ đi quá mau. Tôi ngược hẳn Huy. Đối với tôi những ngày vui qua càng mau thì tôi càng sung sướng. Tôi rất yêu những đóa hoa chóng tàn. Hoa càng mau tàn thì lại càng đẹp. Tôi rất ghét những bông hoa nở lâu. Lạy trời cho những ngày vui qua thật mau. Cho tuổi trẻ chóng tàn và cho những người con gái chết lúc hãy còn xuân đẹp...
Hiện nay mỗi ngày tôi đều sống với sự chết trên đôi mắt tôi. Tôi yêu sự chết. Tôi đã "làm ái tình" với cái chết. Chính sự chết đã làm cuộc đời trở nên đẹp. Đẹp như một đóa phù dung chóng tàn.
Vì tôi yêu sự chết nên tôi yêu cuộc đời đến độ ngây ngất. Tình yêu ấy chính là Ý thức mới thoát hiện lên từ cơn tuyệt vọng cùng cực của con người. Tôi đã từng nói với Huy rằng chính Charlot là một thiên tài vĩ đại nhất của nhân loại vĩ đại hơn Shakespeare vĩ đại hơn tất cả những văn hào triết gia cao siêu ở thế giới. Đối với tôi Charlot vĩ đại nhất vì Charlot đã làm tôi cười tất mọi sự bi đát ở đời!
Khỉ có cười không? Nếu tất cả mọi người đều cười hết thì thế giới trở thành chuồng khỉ lớn rộng.
Ừ tôi đang cười. Và tôi muốn mọi người cùng cười với tôi.
Người được tôi viết bức thư này bây giờ không còn là bạn tôi nữa. Hắn đối đãi với tôi rất tốt rất cao thượng rất độ lượng và bao dung. Nhưng vẫn có cái gì trong hắn đã khiến tôi cảm thấy hoàn toàn xa lạ với hắn. Cách đây vài tháng tôi và hắn được dịp gặp nhau lần cuối cùng để chia tay nhau vĩnh viễn. Hắn mong rằng tôi hiểu lòng hắn một tấm lòng cao thượng. Nhưng tôi không chịu hiểu và không đủ khả năng để hiểu. Có thể đối với hắn tôi là thằng mọi rợ bạc tình ích kỷ. Nhưng tôi có thể là gì nữa khi chỉ còn sự lạnh lùng là ngôn ngữ cuối cùng của con đường ngược lối? Tôi chúc hắn hạnh phúc và xin bắt tay lại trong hình ảnh xưa. Vĩnh biệt.
Ừ những ngày vui qua mau! Hãy cười đi Huy! Hãy vui lên đi Huy! vì những ngày vui qua mau! Cuộc đời qua mau! Và rồi đây chúng mình sẽ chết âm thầm không cần ai hay biết...
Trích trong:
"Ý thức mới trong văn nghệ và triết học" của PHẠM CÔNG THIỆN


ngocban

Gởi Bá Hùng

Tôi vừa đi xa về thì nhận được bài vở mà Ngọc Bân đã gửi cho tôi. Xin lỗi vì hồi âm để cám ơn Anh có muộn mong Anh thông cảm. Vậy là từ đây nhờ có Anh mà tôi đã tìm lại được quyển sách mà tôi từng yêu thích ngày xưa để có dịp nghiền ngẫm lại những điều mà ngày xưa cuộc sống chưa bồi đắp đủ những thăng trầm cho mình để có thể cảm nhận được. Chúc Ngọc Bân luôn vui khỏe và hẹn có dịp trao đổi cùng Anh và các bạn khác về những suy tư của mình. Bá Hùng
================
Chào Hùng
Việc trong khả năng mình thôi Hùng thì ở xa quá - hình như ở tận Bến Tre hay sao đó (Trúc Giang - Kiến Hòa) thôi thì phải giao lưu qua mạng nhé Bá Hùng.
Chào thân ái chúc sức khỏe.
ĐNB

Võ Bá Hùng

Cảm ơn Ngọc Bân

Tôi vừa đi xa về thì nhận được bài vở mà Ngọc Bân đã gửi cho tôi. Xin lỗi vì hồi âm để cám ơn Anh có muộn mong Anh thông cảm. Vậy là từ đây nhờ có Anh mà tôi đã tìm lại được quyển sách mà tôi từng yêu thích ngày xưa để có dịp nghiền ngẫm lại những điều mà ngày xưa cuộc sống chưa bồi đắp đủ những thăng trầm cho mình để có thể cảm nhận được. Chúc Ngọc Bân luôn vui khỏe và hẹn có dịp trao đổi cùng Anh và các bạn khác về những suy tư của mình. Bá Hùng

ngocban

Gởi Bá Hùng

Chào Hùng
Cảm ơn Hùng vào nhà thăm và để lại đôi điều đồng cảm. Sách thì không thể photo gởi được mình gởi vào blog của mình file Sách PRC (trong SOFT) Hùng vào tải về lấy file Mobireader.exe Hùng cài vào máy của mình thế là đọc được thôi mình gởi luôn số sách mình đang đọc (nếu có thích thì đọc không thì thôi vậy). Những dữ liệu này mình cũng tải trên mạng về lúc đầu là mình đưa vào điện thoại di động của mình để ở đâu lúc rảnh là mình có thể mở ra đọc được sau mình mới đưa vào máy vi tính để thỉnh thoảng ở nhà thì đọc lâu quá rồi cũng không nhớ chính xác là ở trang web nào thường là mình tải từ trang thuvien-ebook.com thông cảm nhé.
Chúc Hùng an vui và là người bạn thân thiết thường xuyên giao lưu.
ĐNB

Võ Bá Hùng

Tìm lại Cố Nhân

Do tình cờ tôi đã từng được đọc qua quyển sách này cách đây hơn 35 năm từ một người Chú dạy trung học tại tỉnh lỵ Trúc Giang - Kiến Hòa. Thật sự tôi chưa hiểu gì về triết học mà chỉ yêu thích văn phong của Ông Phạm Công Thiện đặc biệt là lá thư mà Đoàn Ngọc Bân trích dẫn trên. Thuở đó lá thư đã cho tôi một chút trầm mặc bất thường so với tuổi mới lớn của mình có lẽ là do tôi hít thở quá nhiều cái không khí của chiến tranh sự sợ hãi và chết chóc. Lúc ấy tôi mơ hồ cảm nhận sự tuyệt vọng (đúng hơn là sự thất vọng)hoang mang về tương lai đang dần gặm nhấm tuổi thơ mình. Khi những được nhu cầu sẻ chia quanh mình không tìm thấy vì đơn giản người ta cho tôi là một đứa trẻ con thì tôi tình cờ đọc được lá thư này và quyển sách này vậy là tôi đã có được một người bạn tâm giao già nua...
Sau khi chiến tranh kết thúc tôi đã cố công tìm lại từ những quầy sách cũ nhưng vô vọng. hôm nay thì thật bất ngờ gặp lại thoáng qua "Người bạn già nua" trên trang Web này. Thật sự cám ơn Ngọc Bân.
(TB: Xin chỉ cho tôi cách nào đó để có thể đọc lại quyễn sách này Ngọc Bân nhé!) Chúc khỏe. BÁ HÙNG

Nguyễn Minh Quang

Ngọc Bân

Thăm Ngọc Bân yêu dấu ! Hướng dẫn đưa hình lên liên kết ? Chúc vui khỏe hạnh phúc !

ngocban

Gởi Nguyệt Linh

"Nhân chi sơ tính bổn thiện" và "Nhân chi sơ tính bổn ác". Hãy cứ phải đi vì cuộc đời chẳng có thiện ác đâu.
"Lạy trời cho những ngày vui qua thật mau. Cho tuổi trẻ chóng tàn và cho những người con gái chết lúc hãy còn xuân đẹp..."
Chúc NGuyệt Linh có nhiều những nụ cười và nhiều những ngày thật vui.
ĐNB

ngocban

Gởi chị Hằng Thủy

Đọc xong những lời này sao chị nghe một nỗi thất vọng kỳ lạ quá ngocban ạ!
-----------
Sau hơn 30 năm đọc lại "ý thức mới trong văn nghệ và triết học" thấy ngày vui qua mau cuộc đời qua mau quá.
Chúc chị có nhiều ngày vui trong cuộc đời vội qua mau này.
ĐNB

hangthuy

Đọc xong những lời này sao chị nghe một nỗi thất vọng kỳ lạ quá ngocban ạ!

nguyetlinh

Một bức thư buồn thấm đẫm thiền tính. Cuộc đời là vậy mà anh. Em nghĩ chúng ta nên
Thật là diễm phúc khi được làm người và có mặt trên thế gian đầy sinh động và thử thách này .Hàng ngày được hít thở an bình thong dong được bên cạnh người ta yêu thương được trải lòng hòa cùng với thiên nhiên vạn vật - sông núi chim muông hoa lá ruộng đồng tuyệt đẹp của quê hương.Thế giới mà chúng ta đang sống thơ mộng và đáng yêu biết bao!
Chúng ta hãy sống thật vui để khi về với đất mẹ không còn gì hối tiếc.